Ngày 03/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Thông đạt số 1C/VP về việc giữ gìn và cấm tiêu hủy công văn, hồ sơ cũ. Đây là văn kiện chỉ đạo đầu tiên của Nhà nước ta

về công tác lưu trữ, đặt nền móng quan trọng cho việc bảo vệ và phát huy giá trị tài liệu quốc gia.

          Thông đạt đã góp phần ngăn chặn tình trạng tiêu hủy hồ sơ, tài liệu một cách tùy tiện trong các cơ quan nhà nước; đồng thời nâng cao nhận thức của cán bộ và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của tài liệu lưu trữ đối với lịch sử,quản lý và phát triển đất nước. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn khẳng định tầm nhìn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc gìn giữ ký ức quốc gia cho các thế hệ mai sau.

Về các mốc sự kiện được đưa ra lựa chọn làm Ngày Lưu trữ Việt Nam: Theo tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc,

các sự kiện lớn gắn với sự phát triển của Lưu trữ Việt Nam được đưa ra để lựa chọn làm ngày truyền thống gồm:

- Năm 1825, Tàng thư lâu (Kho Lưu trữ của triều Nguyễn) được xây dựng.
- Ngày 29/11/1917, Nha Lưu trữ và Thư viện Đông Dương được thành lập.

- Ngày 08/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 21/SL cử Giám đốc Nha Lưu trữ công văn và Thư viện toàn quốc.

- Ngày 03/01/1946, Chủ tịch Hồ chí Minh đã ký Thông đạt số 1-C/VP gửi các Bộ trưởng của Chính phủ lâm thời.

- Ngày 04/9/1962, Hội đồng chính phủ đã ban hành Nghị định số 102-CP v/v thành lập Cục Lưu trữ trực thuộc Phủ Thủ tướng.

- Ngày 11/12/1982, Chủ tịch Hội đồng nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký lệnh công bố Pháp lệnh Bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia.

- Ngày 17/9/2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1229/QĐ-TTg về Ngày truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam. Điều 1 Quyết định ghi: “Ngày 03 tháng 01 hàng năm là ngày truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam - lấy tên là “Ngày lưu trữ Việt Nam”  với mục đích: Giáo dục truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam, nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm của những người làm công tác lưu trữ và của toàn xã hội trong việc bảo vệ, phát huy giá trị của tài liệu lưu trữ, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Động viên phong trào thi đua lao động, nâng cao ý thức kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức trong ngành Lưu trữ; Biểu dương, khen thưởng kịp thời đối với cá nhân và tập thể có thành tích xuất sắc trong việc bảo vệ và phát huy giá trị của tài liệu lưu trữ.

Trên cơ sở kế thừa những thành quả, những quy định trước đây, đồng thời để được Luật hóa, ngày 21 tháng 6 năm 2024, Quốc hội đã quy định ngày 3/1 hằng năm là Ngày Lưu trữ Việt Nam tại Điều 6 Luật Lưu trữ năm 2024. Đây là giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành Lưu trữ để không phải chỉ làm tốt sứ mệnh gìn giữ thông tin quá khứ, mà còn khẳng định và định hướng những hoạt động phát huy giá trị tài liệu để giữ gìn và phát huy sẽ trở thành 2 thành tố không thể thiếu, cơ hữu và quan trọng như nhau.

Trải qua 80 năm lịch sử hình thành và phát triển ngành lưu trữ Việt Nam không ngừng trưởng thành, lớn mạnh về mọi mặt. Ngành đã chủ động triển khai thực hiện Luật Lưu trữ, xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về công tác lưu trữ thống nhất, đồng thời tăng cường các giải pháp để bảo vệ an toàn và phát huy có hiệu quả giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia, đặc biệt là trong việc đấu tranh khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam. Những nỗ lực, cố gắng của toàn thể công chức, viên chức ngành lưu trữ đã đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của đất nước, được Đảng, Nhà nước và xã hội ghi nhận, đánh giá cao, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng Chính phủ điện tử hiện nay.